Zo’n 400 jaar geleden als groots project gestart...

Schleusenkamer der Fossa Eugeniana in Rheinberg

Een beek in de stad, slechts enkele meters breed, verscholen onder bomen in een gracht tussen de rijen huizen. We zien en horen het water pas als we er al heel dicht bij zijn. Er zou amper een bootje inpassen, om nog maar te zwijgen van schepen. Vermoedelijk heeft buiten Rheinberg nog nooit iemand van dit stroompje gehoord…

‘Fossa Eugeniana’ is Latijn en betekent zoveel als ‘Eugeniaanse gracht’. Eugenia, die daarmee vereerd wordt, leeft intussen al lang niet meer. Infante Isabella Eugenia Clara van Spanje leefde rond 1600 en was als Spaanse koningsdochter landvoogdes over de toen door Spanje bezette Nederlanden.

Zoals gebruikelijk in zulke gevallen, boden de onderdrukten weerstand. Maar liefst zeven Noord-Nederlandse provincies wilden niet buigen voor de Spaanse Kroon. Maar voor hun onafhankelijkheidsstrijd en hun economische macht waren zij in het algemeen aangewezen op de handelsschepen die over de Rijn en de Maas bij hen geraakten. De Fossa Eugeniana moest dat saboteren: Rijn en Maas verbinden, de handel omleiden en zo de provinciesteden in het Noorden verzwakken.

Maar net zoals wel meer grote bouwprojecten werd ook dit nooit afgewerkt. Het nam wel een vliegende start. Men begon in september 1626 en na twee maanden was men al van Rheinberg tot Gelderen doorgestoten. Tot 8.000 paar werkershanden waren bij de bouw betrokken. Maar al snel staken de problemen de kop op. Overvallen van Nederlandse troepen bezorgden het project heel wat hinder en de Spaanse schulden stegen ook dusdanig dat ze uiteindelijk wel genoodzaakt waren om het project op te geven.

Tegenwoordig is van de geschiedenis van de Fossa Eugeniana en het grote belang dat eraan toegekend werd amper nog iets te bespeuren. De restanten van een sas verraden nog dat het om een oud kanaal gaat. In dat sas vliegen echter enkel wat ijsvogels rond. Vleermuizen en knotbomen leven in de omgeving van het water. In de oude sluis werd een vistrap aangelegd. Zo heeft de natuur dit oorlogsbouwwerk stapje per stapje teruggewonnen.

Weergeven in kaart