Rijnuitdieping bij Orsoy en Walsum… of hoe diep de Nederrijn kan zinken

Blick vom linken Rheinufer zum Kohlekraftwerk Duisburg-Walsum

Wij staan hier op ons plekje langs de Rijn bij Orsoy. En wat zien we? Naast de vele snelle gebeurtenissen vallen ons in de loop der jaren ook grote, sluipende veranderingen op. En één daarvan is zeer zeldzaam. Het begint met het feit dat de Rijn ons plots ongewoon laag lijkt te staan. Tegelijkertijd merken we in de omgeving meerdere grote inzinkingen op. Het land lijkt langzaam en ongelijkmatig ineen te zakken als een luchtmatras met gaatjes.

Om de oorzaken hiervan na te gaan, moeten we ons bestaan als boom even opgeven. Het spoor leidt ons tot diep in het aardrijk. Honderden tot duizenden meters onder de Rijn liggen grote kolenvoorraden, die in de mijn van Walsum tot 2008 vlijtig ontgonnen werden. Het gevolg? Het land werd van onderen uit uitgehold, en als er zich diep in de aarde instortingen voordoen, werkt dat gat zich soms tot aan het aardoppervlak naar boven. Op deze manier hebben verzonken mijnen het landschap tot wel 10 m uitgediept – zo diep, dat de Rijn hier een immens meer vormt en grote oppervlakken in Rheinberg, Voerde, Dinslaken en vooral Walsum overspoeld werden. En misschien kunnen vissers of watersporters dit wel appreciëren, toch gingen er bewoonbare gebieden en landbouwterreinen ter waarde van honderden miljoenen verloren. Om dit te verhinderen, werd vooreerst de dijk verhoogd.

En dat is nog niet alles. De Rijn is ook korter geworden. Bochten werden doorstoken om de scheepvaart te vergemakkelijken. Maar daardoor gaat de rivier zelf ook sneller stromen. De trage stroom is weliswaar nog niet omgevormd tot een onstuimige bergrivier, maar hij is nu wel snel genoeg om veel met zich mee te sleuren, dat vroeger op de bodem bleef liggen. Zo komt het dat de Rijn zich steeds dieper in zijn eigen bedding ingraaft. Deze Rijnbodemverdieping is een probleem met verregaande gevolgen. Het heeft er al voor gezorgd dat het peil van de rivier tijdens de laatste eeuw meerdere meters is gedaald, met alle gevolgen van dien: ooit natte gebieden staan nu droog en soorten die op natte weides huisden zijn nu hun biotoop verloren. Om de ontwikkeling een halt toe te roepen, wordt de bedding van de Rijn kunstmatig opgehoogd.

Zo zinkt de Rijn op twee manieren tegelijkertijd weg. De uitdaging voor de toekomst bestaat er nu in deze beide ontwikkelingen tegen te gaan en de Rijnoevers tegen uitdrogen te beschermen.

Weergeven in kaart