Knoestige boomgestalte – de zomereik

Stieleichenblatt, Foto: M. Miers
Stieleiche mit Spross am Stamm und rauher Borke, Foto: J. Amshoff
Stieleichenblätter, Foto: M. Miers
Stieleichenblätter, Foto: M. Miers

We staan hier voor de ‘Moyländer Allee’, een dreef die aan beide kanten afgebakend wordt door zomereiken. Het is niet duidelijk hoe oud deze dreef precies is, maar met zijn lengte van bijna twee kilometer en enkele dikke zomereiken vormt hij wel iets bijzonders en werd hij daarom ook officieel tot beschermde dreef uitgeroepen. Deze eik wordt ook wel eens steeleik genoemd, wat alles te maken heeft met zijn vruchten: de eikels hebben immers een lange steel, de gelobde bladeren daarentegen hebben enkel een heel korte steel. Heel opvallend is ook de knoestige, brede vorm van de kruin van deze eik. Deze boom, die graag veel licht heeft, doet daarom soms wat komisch aan – het lijkt wel alsof niets hem kan deren. En inderdaad, dankzij zijn lange penwortels is hij goed gewapend tegen stormen en er zullen eerder wat takken uit de kruin afbreken, dan dat de boom door een storm ontworteld zou worden.

In de herfst werpt deze boom heel wat vruchten af. Als het er echt veel zijn spreekt men van een ‘mastjaar’. Maar wie wordt hier eigenlijk vetgemest? Want daar ligt de herkomst van het begrip. Het is een overblijfsel uit lang vervlogen tijden: vroeger werden de varkens het bos in gedreven en konden zij zich daar tegoed doen aan voedingsrijke eikels en beukennootjes. De eik was dus een belangrijke voederboom. Tegenwoordig wordt hij vooral naar waarde geschat voor zijn kwalitatieve en resistente hout. Maar er is nog een eigenschap waarmee deze boomsoort hoge toppen scheert: in het hout, de schors, de vruchten en de bladeren zitten looistoffen opgeslagen. Die stoffen worden gebruikt bij de omzetting van dierhuiden in leder. Vroeger werd meestal met plantaardige stoffen gelooid, maar tegenwoordig meer met mineraalzouten. Zo heeft de zomereik door de eeuwen heen mens en dier reeds grote diensten bewezen. Hier in de Moyländer Allee vormen de bomen een groene ader die fietsers en wandelaars op hete dagen van schaduw voorziet, voedsel en broedplaatsen voor vogels en andere dieren verstrekt, en gewoonweg een bijzondere indruk achterlaat.

Weergeven in kaart

Quellen: Laudert, D. (2009): Mythos Baum: Geschichte – Brauchtum – 40 Baumporträts von Ahorn bis Zitrone. – BLV Buchverlag GmbH & Co. KG, München, 256 S.

alleen.naturschutzinformationen-nrw.de: Alleen in Nordrhein-Westfalen – Informationssystem des Landesamtes für Natur, Umwelt und Verbraucherschutz Nordrhein-Westfalen. alleen.naturschutzinformationen-nrw.de/nav2/Karte.aspx  (Zugriff am 28.11.2016).