Grenslijn uit de late Middeleeuwen

Die Landwehr bei Sonsbeck

Geschiedkundigen en heemkundigen uit de voorbije eeuwen kwamen vaak tot de conclusie dat een oude omwalling, een noodburcht of de fundamenten van een middeleeuwse toren door de Romeinen gesticht waren of het toneel waren geweest van twisten tussen de christelijke Franken en de heidense Saksen. Zulke verhalen waren uiteraard zeer populair. De volksmond hield die overleveringen ook naarstig in stand, waardoor nu nog steeds vele ‘Romeinen’ en ‘Franken’ lokale plaats- en straatnaamborden sieren.

Exacte grenslijnen van een grootteorde die ook de herkomst van de landweren kan verduidelijken, ontstonden echter pas tijdens de late Middeleeuwen, toen de adel zich steeds meer rechten en inkomstenbronnen toe-eigende, met een territoriale verdeling van het landschap in steeds kleinere heerlijkheden tot gevolg.

De vermoedelijke bouwheer van de landweer bij Sonsbeck is graaf Adolf van der Mark (1373-1448), de latere hertog van Kleef.

De aanleg van de landweren en het onderhoud achteraf vormde een grote organisatorische uitdaging. Het behoorde tot het standaard takenpakket van de landheer om tijdens zijn reizen de toestand van de landweren te inspecteren en de bevoegde baljuws en inwoners aan te manen om de nodige onderhoudswerkzaamheden uit te voeren.

Landweren vertegenwoordigen niet enkel een grens en waren al evenmin bouwwerken die enkel en alleen de militaire verdediging ten dienste waren. Zij vormden een kunstzinnig samenhangend systeem, waarbij natuurlijke waterlopen en vegetatie onderworpen werden aan een welbepaalde planning en voortdurende onderhoudswerken.

Zij moesten de rechten van de heerlijkheid duidelijk maken en de economische welstand van de landvorsten in de verf zetten. Men zou kunnen stellen dat zij een soort van uithangbord vormden voor de economische kracht van een regio, waar handelaars welkom waren en ingenieurs, ambachtslui of kunstenaar zeer gegeerd waren. Vandaag zijn er enkel nog restanten zichtbaar van deze grote landschappelijke en demonstratieve projecten.

Zij worden gedeeltelijk als cultureel erfgoed beschermd, maar krijgen lang niet meer de aandacht die men vroeger aan hen schonk.

Weergeven in kaart