Van de Nederrijn naar Berlijn

Schiffe vor der Schleuse bei Voerde

Over water met een omweg via de Noordzee?

Nu ja, rond 1900 zou dat correct zijn geweest. Tegenwoordig is de kortste scheepvaartverbinding niet heel veel langer dan de route over land. En zij begint precies hier.

Wij staan hier bij het onderste uiteinde van het Kanaal Wesel-Datteln, en het bouwwerk voor onze ogen is de in het begin van de twintigste eeuw gebouwde sluis Friedrichsfeld: de eerste van zes sluizen, die tezamen het 43 meter grote hoogteverschil op weg naar Datteln overwinnen. De volgende twee liggen in Hünxe en Dorsten.

Een schip heffen is geen sinecure. Het grote stuwbekken is 220 meter lang en 12 meter breed. Om daarin het waterpeil van het niveau van de Rijn naar dat van het kanaal op te trekken, moet ongeveer 20 miljoen liter water uit het kanaal binnenvloeien. Het hele proces duurt ongeveer een uur. Om het drukke scheepvaartverkeer naar het Oosten door te laten, is de sluis bijna continu actief – de klok rond, behalve op zondag en maandag.

Maar hoe komt men nu van hier tot in Berlijn? Vanaf Datteln gaat de reis over het Kanaal Dortmund-Ems naar het Noorden. Bij Bergeshövede takt hiervan het Mittellandkanaal af, dat dwars door Noord-Duitsland loopt en het grootste gedeelte van het traject uitmaakt. Vanaf Hohenwarthe an der Elbe gaan we voort over het Kanaal Elbe-Havel en via het Havel-Spree-Systeem en zijn verbindingskanalen hebben we de hoofdstad zo bereikt.   

Blijft nog het ecologische plaatje. Hier zijn grote kanalen ook steeds een probleem. Zij doorsnijden landschappen en nemen vele vierkante kilometer in beslag. Zij hebben een impact op de waterlopen die zij met elkaar verbinden. Anderzijds verkorten zij wel de vaarroutes en verlagen zo de uitstoot van gassen – tenzij natuurlijk het verkeer net stijgt door de komst van het kanaal. Zij vormen ook nieuwe biotopen voor waterplanten en -dieren, maar druk scheepvaartverkeer en de daarmee gepaard gaande vervuiling betekent ook dat vele soorten zich hier niet meer thuis zullen voelen.

Weergeven in kaart