Natuurbescherming en bescherming tegen hoogtij bij Reeser Schanz

Luftbild (Orthophoto) der Rheinkurve bei Rees mit der Nebenrinne

Men zou moeten kunnen vliegen ...

Als we dat hier zouden kunnen, zou daar beneden meteen iets in het oog springen. De Rijn heeft hier twee armen. Ten minste op bepaalde momenten. Bij een normale waterstand verbindt een dunne landbrug de rest van Xanten met dat wat bij hoogwater een twee kilometer lang eiland wordt.

Met andere woorden: precies dat wat de natuurbescherming al jarenlang wenst, namelijk een nevengeul van de Rijn, is hier werkelijkheid geworden. Of toch ongeveer. Want de rechtlijnigheid van de geul wekt meteen wantrouwen op en als we wat aandachtiger kijken, wordt al snel duidelijk dat de geul niet in de eerste plaats voor de bescherming van de natuur werd uitgegraven.

Hier gaat het vooral om iets anders: bescherming tegen hoogtij en de scheepvaart gaven de doorslag voor het feit dat 50 miljoen euro voor dit enorme bouwproject werd vrijgemaakt: de Rijn maakt hier bij Rees een bijzonder scherpe bocht, en dat zou zonder tegenmaatregelen tot gevolg hebben dat hij zich per jaar enkele centimeters dieper in zijn eigen bedding ingraaft. Deze bodemerosie maakt de stroom sneller en moeilijker bevaarbaar. Dat verhoogt ook de druk op de stadsmuren van Rees en bovendien daalt dan het grondwaterpeil. De nevengeul kan bij hoogwater tot wel een vijfde van het Rijnwater opnemen. Zo ontlast zij de hoofdrivier en de stadsmuren van Rees en schuift zij de verdieping van de Rijn en het wegzinken van het grondwater op zijn minst op de lange baan.

Dat laatste is ook van belang voor de natuurbescherming. Een dalend grondwaterpeil vormt immers al jaren een gevaar voor de vochtige gebieden in de Rijnmoerassen. Om de genoemde redenen diende er zonder tussenkomst rekening mee te worden gehouden dat amfibieën, watervogels en vele andere waterbewoners hier op een dag geen biotoop meer zouden vinden.

Men kan hier zeker nog meer voor de natuur doen – bijvoorbeeld door een natuurgetrouwe geul te vormen of vochtige kommen of vlakkere overs voor waad- en weidevogels aan te leggen. Het is duidelijk dat natuurbescherming en bescherming tegen hoogwater hier op zijn minst gedeeltelijk dezelfde doelstellingen hebben.

Weergeven in kaart