Een stuk oerlandschap

Blick auf die Brüner Höhen

Vanuit de laagten van de Isselvlakte kijkt men haast eerbiedig op naar de beboste kleine heuvelrug van de Brüner Höhen.

Wie vindt dat deze stelling overdreven is, zal ten laatste tijdens een fietstochtje naar Brünen – uiteraard zonder elektrische aandrijving – merken dat we aan deze kant van dit gebied toch met een aanzienlijke stijging te maken hebben. De markante helling loopt langs de grens van de Isselvlakte en is van oudsher een geliefde plaats voor menselijke vestigingen. Prehistorische grafvelden tonen aan dat de mensen bij voorkeur vestigingsplaatsen uitzochten die weliswaar in de buurt van water lagen, maar toch genoeg overzicht en vooral droge voeten boden.

In navolging van deze eerste nederzettingen ontstond ook Brünen boven op de zogenaamde Nederrijnse Zandplaten, die hier de naam ‘Brüner Höhen’ dragen. De zandplaten werden door de vergletsjering van de voorlaatste ijstijd grotendeels afgezet, maar tijdens de laatste ijstijd door een wild vloedsysteem afgesneden, zodat een breuk in het terrein ontstond. Het wilde vloedsysteem van ongeveer 40.000 jaar geleden volgt vandaag nog steeds de zeer sterk door de mens gestuurde Isselvlakte.

Bij de rand van de zandplaten kon de mens in oertijden uit verschillende bronnen en beken vers water halen. Nu probeert de natuurbescherming om de resten van zulk beekdal in het beschermde natuurgebied Stapelbach te behouden. Vele van de andere waterlopen zijn door afwateringsmaatregelen van intensieve landbouw naar pijpen verlegd en werden rechtgetrokken.

Ook aan de voet van de Nederrijnse zandplaten was op verschillende plaatsen goed akkerland beschikbaar, aangezien kleine hoogteverschillen volstonden om redelijk beschermd te zijn tegen hoogwater en toch op een bodem met een hoog gehalte aan voedingsstoffen tewerk te gaan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat in dit stukje oerlandschap ook de grotere hoven onder de Brüner Höhen oude geschiedkundige wortels hebben.

Weergeven in kaart