Waar denkt u aan bij het horen van de woorden Kerstmis en parasiet? Nou ja, denk daar misschien maar liever niet te lang over na. Maar maretakken kwamen niet als eerste in u op. U weet wel, kussen onder de maretakken in de deuropening.

 

Die mooie takken worden niet alleen gebruikt als talisman, maar ook steeds vaker als kerstversiering. Aan deze plant wordt al sinds mensenheugenis magische kracht toegedicht – het is het belangrijkste ingrediënt van Miraculix’ toverdrankje.

 

Wist u ook dat loofhoutmaretakken parasieten zijn? Althans, deels. Ze onttrekken water en de daarin opgeloste mineralen aan de bomen waarop ze groeien. Voor de tweede stap, de fotosynthese waarbij kooldioxide, water en zonlicht in druivensuiker worden omgezet, zijn ze zelf verantwoordelijk. De maretakken groeien helemaal bovenin, op de beste plaatsjes in de zon. Ze kiezen voor bomen die geen verweer hebben tegen hun aanwezigheid. Hier, in deze omgeving, vind je ze vooral in populieren, appelbomen, acacia's, lindebomen en esdoorns. Al groeiend op de boom waar ze te gast zijn, kunnen ze wel zeventig jaar oud worden en uitgroeien tot indrukwekkende struiken van een meter in omvang.

 

De kleverige bessen van de altijd groene maretakken vormen een lekkernij voor verschillende zangvogels, vooral de grote lijster. Deze vogels helpen de maretak ook bij hun verspreiding. Door de vogelpoep, maar ook omdat de vogels de kleverige zaden van hun snavels willen vegen. En daar gebruiken ze takken voor. De maretak blijft doorgroeien tot ze groter en sterker is dan de gasttak. Dan gaat het fout en sterven takken, en soms zelfs hele bomen, af. Maar het verwijderen van de maretak kan ook gevaarlijk worden voor de boom. Zeker als ze zonder overleg uit de boom worden gehaald en er in het wilde weg takken worden afgehakt. Daarom doen we er beter aan – al ziet het er nog zo gezellig uit – ons huis niet met maretakken te versieren. Zeg nou zelf, het is toch veel romantischer om in de vrije natuur te kussen onder een maretak?

Terug

De maretakken

Meer informatie

De groeve als levende geschiedenis

Meer informatie

Sekundärlebensraum

Meer informatie

Het is maar goed dat er langs de Nederrijn zoveel dijken zijn. Niet alleen beschermen ze de dorpen en velden tegen overstromingen, het zijn ook de laatste plekken waar veel zeldzame soorten een veilig heenkomen kunnen zoeken. Zeldzame bloemen en dieren welteverstaan. Bonte bloemenvelden waren vroeger karakteristiek voor het landschap rond de Nederrijn. De hoger gelegen gedeelten – met relatief droge grond in combinatie met het milde klimaat – waren ideaal voor schraal nat hooiland en glanshavervelden. Deze velden boden een thuis aan vele diersoorten. Intensief bodemgebuik heeft deze ecosystemen bijna volledig verdrongen. Maar nog niet op de dijken, die als een groen lint door het landschap van de Nederrijn slingeren. Bij minder intensief bodemgebruik hebben de bonte weidebloemen en wilde kruiden nog een kans te overleven. In elk geval daar, waar niet al te veel mest wordt gebruikt. Laat maaien, in juni, of beweiding met schapen – zoals hier – helpt ook. Schapen zijn gemaakt om grasmaaier te spelen op de dijken. En als ze niet te vaak mogen grazen, hebben de bloemen de gelegenheid op te bloeien. Dat is niet alleen een lust voor het oog. Het is ook een feest voor – deels zeldzame – insecten. Om te overleven zijn die echt afhankelijk van de bloeiende schuilplaatsen op de dijken. Overigens is het ook goed voor de waterbescherming om dijken extensief te beweiden. Schapen trappen de plaggen goed aan. Bloemen die zonder veel mest groeien, krijgen zo de gelegenheid om in de voedselarme bodem een dicht, diep en met elkaar verworteld systeem te vormen dat tegen erosie beschermt. Helaas worden de dijken alleen nog maar gemaaid en mogen schapen er niet meer grazen. Het gevolg is dat de dijken volgroeien met grassen die nauwelijks voedsel voor insecten bieden. En als er intensief bemest wordt, is het voor de grassen niet meer nodig zich diep in de grond te wortelen. Er is dan toch altijd genoeg voedsel aan de oppervlakte aanwezig. Dit maakt dijk gevoeliger voor erosie. Laten we hopen dat ook op andere plekken het voorbeeld van deze dijk wordt gevolgd. Dat is goed voor planten en insecten, het beschermt tegen wateroverlast en geeft ons de kans te genieten van deze kleurrijke diversiteit.

Terug

Bloemen tegen overstromingen

Meer informatie

Eigenlijk had de natuur het allemaal geweldig geregeld. Er waren grote rivieren, bijvoorbeeld de Rijn, die zo stroomden waar ze maar wilden. En alle dieren en planten pasten hun leven aan het ritme van de rivier aan. Op plekken die regelmatig overstroomden, groeiden bomen en struiken die goed met veel water om konden gaan. Ze vormden ooibossen en boden veel dieren een ideale woonplaats. Op bijzonder vochtige gebieden groeiden vooral zilverwilgen en populieren – de zogenoemde zachthoutooibossen. Op gronden die wat hoger lagen, en minder vaak overstroomden, groeiden hardhoutooibossen. Zomereiken, olmen en essen konden hier optimaal gedijen en lieten met hun hoge boomkronen genoeg licht over voor de andere bomen en struiken. Daarom behoren hardhoutooibossen ook tot de meest veelsoortige bossoorten van Europa. Helaas behoren ze tegenwoordig ook tot de zeldzaamste bossoorten. Ze groeien namelijk op vruchtbare grond. De Romeinen begonnen al met het rooien van ooibossen om weidegrond te winnen – en veel hout binnen te halen! Nadat deze omgeving later werd ingepolderd, konden op de plekken waar ooit hardhoutooibossen stonden, zelfs zeer vruchtbare akkers worden aangelegd. Deze ontwikkeling leidde hier langs de Nederrijn tot het volledige verdwijnen van de hardhoutooibossen. In de jaren negentig van de vorige eeuw kwam een tegenbeweging op gang. Met als resultaat het kleine ooibos waar we nu voor staan. Het was een echt experiment en niemand wist of het zou lukken, maar inmiddels groeit het ooibos vastberaden door. De vele bewoners, libellen, vlinders, kevers, vogels, kikkers en vleermuizen, zullen er in elk geval dankbaar voor zijn.

Terug

Hardhoutooibossen

Meer informatie

Tabaksverbouw bij Wissel

Meer informatie

De Dominicaanse bongerd

Meer informatie

Het weideschuimkruid

Meer informatie